ભારતીય કેરીની સેંકડો જાતિઓ છે, પરંતુ તમે દુકાનોમાં જે મોટાભાગની કેરીઓ જોશો તેમાં સાત મુખ્ય છે: અલ્ફોન્સો, કેસર, દશેહારી, લાંગરા, ચૌસા, હિમસાગર અને તોતાપુરી. અહીં દરેક ક્યાં ઉગે છે, તેનો સ્વાદ કેવો છે અને તે ક્યારે પાકે છે તેની સાથે અમે જે અલ્ફોન્સો વેચીએ છીએ તેની પણ માહિતી છે.
ભારતમાં કેરીની કેટલી જાતિઓ છે?
કોઈ એક સમાન આંકડો નથી. ભારતમાં સામાન્ય રીતે એક હજારથી લઈને પંદરસોથી પણ વધુ નામવાળી જાતિઓ હોવાનું કહેવાય છે, કારણ કે ઘણીવાર એક જ ફળને અલગ-અલગ જિલ્લાઓમાં અલગ-અલગ નામે ઓળખવામાં આવે છે. માત્ર થોડા ડઝન જાતિઓ જ વ્યાવસાયિક સ્તરે ઉગાડી અને વેચવામાં આવે છે. બાકીની સ્થાનિક વૃક્ષો, આંગણામાં ઉગેલા રોપા અને જૂના ફળવાડીઓની પસંદગી છે.
ભારત કેરીનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક દેશ પણ છે. FAOના આંકડાઓ, જેમાં મેંગોસ્ટીન અને જામફળનો પણ સમાવેશ થાય છે, મુજબ વિકિપીડિયા ભારતને વિશ્વના કુલ ઉત્પાદનમાં અંદાજે 43% એટલે કે 2023માં લગભગ 26 મિલિયન ટન કેરી ઉત્પાદક ગણે છે. કેરી ભારતનું રાષ્ટ્રીય ફળ છે અને અંગ્રેજી શબ્દ પોર્ટુગીઝ manga પરથી આવ્યો છે, જે મૂળભૂત રીતે મલયાલમમાંથી આવ્યો છે.
ખરીદનાર માટે કુલ સંખ્યા જાણવી ઉપયોગી નથી. ઉપયોગી એ છે કે ઓર્ડર કરતી વખતે સ્વાદ, બનાવટ અને ઋતુમાં કઈ જાતિઓ પૂરતી અલગ છે. નીચેની સાત જાતિઓ આવી છે.
ભારતની 7 મુખ્ય કેરીની જાતિઓ એક નજરે
| જાતિ | મુખ્ય ઉત્પાદન પ્રદેશ | લાક્ષણિકતા | અંદાજિત ઋતુ |
|---|---|---|---|
| અલ્ફોન્સો (હાપૂસ) | કોંકણ કિનારો, મહારાષ્ટ્ર | ઘાટું, ક્રીમી અને રેસા વગરનું ગૂદ | ફેબ્રુઆરીથી જૂન સુધી, શ્રેષ્ઠ પુરવઠો માર્ચથી મે સુધી |
| કેસર | સૌરાષ્ટ્ર અને ગીર વિસ્તાર, ગુજરાત | નારંગી ગૂદ, તીવ્ર સુગંધ, આમરસ માટે લોકપ્રિય | અંદાજે મેથી જૂન સુધી |
| દશેહારી | લખનઉ પાસે મલીहाबाद, ઉત્તર પ્રદેશ | મીઠી, પાતળી છાલ અને ઓછા રેસા | અંદાજે જૂનથી જુલાઈ સુધી |
| લાંગરા | વારાણસી પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ | પાકતી વખતે પણ છાલ લીલી રહે છે, તીખો-મીઠો સ્વાદ અને થોડી રેઝિન જેવી સુગંધ | અંદાજે જુલાઈ |
| ચૌસા | ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર | ખૂબ મીઠી અને રસદાર | અંદાજે જુલાઈથી ઓગસ્ટ સુધી |
| હિમસાગર | પશ્ચિમ બંગાળ | નાની, મીઠી અને ઓછા રેસા | અંદાજે મેથી જૂન સુધી |
| તોતાપુરી | કર્ણાટક, આંધ્રપ્રદેશ, તમિલનાડુ | કઠણ, તીખો, ચિડિયાની ચાંચ જેવો છેડો, ગૂદ બનાવવા માટે વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે | અંદાજે મેથી જુલાઈ સુધી |
ઋતુઓને અંદાજિત માર્ગદર્શિકા તરીકે લો. હવામાન, ઊંચાઈ અને વર્ષ તેને બદલી શકે છે, અને બે રાજ્યોમાં એક જ જાતિ વચ્ચે અઠવાડિયાનો તફાવત હોઈ શકે છે. અલ્ફોન્સોની હરોળમાં અમે અમારી પોતાની લણણી વિશે વાત કરી શકીએ છીએ: અમે ફેબ્રુઆરીથી જૂન સુધી લણણી કરીએ છીએ.
અલ્ફોન્સો (હાપૂસ): અમે જે જાતિ વેચીએ છીએ
અલ્ફોન્સોને મરાઠીમાં હાપૂસ અથવા આંબા કહેવાય છે. તેનું નામ અફોન્સો ડી અલ્બુક્ર્કેક પરથી પડ્યું છે અને જેસુઇટ મિશનરીઓ દ્વારા કેરીની કલમની પદ્ધતિ પોર્ટુગીઝ ગોવા સુધી પહોંચી હતી. વિકિપીડિયા આ ફળનું વજન સામાન્ય રીતે 150 થી 300 ગ્રામ અને ઘાટું, ક્રીમી અને રેસા વગરનું જણાવે છે.
અમે કોંકણ કિનારા પર રત્નાગિરી અને દેવગઢ પટ્ટાના 48 ગામોમાંથી અલ્ફોન્સો મેળવીએ છીએ. રત્નાગિરી એક જિલ્લો છે; દેવગઢ સિંધુદુર્ગ જિલ્લાનો તાલુકો છે. બંનેમાં એક જ જાતિ ઉગે છે. ફળને ઝેલા પૉલ પર જાળ લગાવીને હાથથી લણવામાં આવે છે. આ પટ્ટાની અલ્ફોન્સો GI-સર્ટિફાઇડ અલ્ફોન્સો (GI No. 139) છે અને અમારી પાસે GI અધિકૃત વપરાશકર્તા પ્રમાણપત્ર AU/5974/GI/139/260 (GI No. 139) છે. આ ટેગ કેવી રીતે કામ કરે છે તે તમે અલ્ફોન્સો કેરી GI ટેગના અમારા માર્ગદર્શિકામાં વાંચી શકો છો.
અમે કાર્બાઇડનો ઉપયોગ કરતા નથી. અમારી અલ્ફોન્સો કેરીઓ ઘાસના પલંગો પર કુદરતી રીતે પાકે છે. અમારી સાઇટ પર કિંમતો 12 નંગ દીઠ 1,849 રૂપિયાથી શરૂ થાય છે; ગ્રેડના આધારે એક ડઝનનું વજન અંદાજે 1.8 થી 3.3 કિગ્રા હોય છે. આજની કિંમત માટે પ્રોડક્ટ પેજ તપાસો.
રત્નાગિરી અલ્ફોન્સો કેરી અથવા દેવગઢ અલ્ફોન્સો કેરી પેજ પરથી ઓર્ડર કરો. તાજી અલ્ફોન્સો ઋતુની બહાર વેચવામાં આવતી નથી અને 2027ની ઋતુ 1 ફેબ્રુઆરી 2027થી શરૂ થાય છે.
કેસર: ગુજરાતની નારંગી ગૂદવાળી કેરી
કેસર સૌરાષ્ટ્રના ગીર વિસ્તારની આસપાસ ઉગે છે. વિકિપીડિયામાં જણાવ્યા અનુસાર, 1931માં જૂનાગઢના વઝીર સલે ભાઈએ તેને ઉગાડ્યા હોવાનું કહેવાય છે અને 1934થી તે કેસર તરીકે જાણીતી થઈ, જ્યારે જૂનાગઢના નવાબે તેના નારંગી ગૂદની નોંધ લીધી હતી. આ નામ તે રંગ માટે કેસર, એટલે કે હળદરથી આવ્યું છે.
કેસર ઘણીવાર આમરસ માટે પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે તેનું નારંગી ગૂદ સરળતાથી ભળી જાય છે અને તેનો રંગ જાળવી રાખે છે. અમારી કેસર કેરીના બોક્સની કિંમત 999 રૂપિયાથી શરૂ થાય છે. જો તમે આમરસ બનાવવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો અમારી આમરસની રેસીપી પદ્ધતિ સમજાવે છે.
દશેહારી, લાંગરા અને ચૌસા: ઉત્તર ભારતીય ત્રિવેગી
દશેહારી લખનઉ પાસે મલીબાદ સાથે જોડાયેલી છે. તેની પાતળી છાલ, મીઠો અને એકસરખો સ્વાદ અને ઓછા રેસા છે, અને તે ઉત્તર ભારતમાં સૌથી વધુ વેચાતી કેરીઓમાંની એક છે. વારાણસી સાથે સંકળાયેલી લાંગરા પ્રથમ વખત ખરીદનારાઓને આશ્ચર્યચકિત કરે છે કારણ કે ફળ પાકતી વખતે પણ તેની છાલ ઘણીવાર લીલી રહે છે, તેથી રંગ પાકવાની ખરાબ માર્ગદર્શક છે. ચૌસા ઋતુમાં મોડી આવે છે અને ખૂબ જ રસદાર હોય છે; ઘણા લોકો તેને હળવેથી દબાવીને અને ગૂદ ચૂસીને ખાય છે.
અમે દશેહારી કેરી પેજ પણ દર્શાવીએ છીએ. સ્ટોક તે જાતિની પોતાની ઋતુને અનુસરે છે, તેથી ઓર્ડર કરવાનું નક્કી કરતા પહેલાં પેજ તપાસો.
હિમસાગર અને તોતાપુરી: પૂર્વ અને દક્ષિણ
હિમસાગર પશ્ચિમ બંગાળની નાની, મીઠી અને ઓછા રેસાવાળી કેરી છે, જેની ઋતુ ટૂંકી હોય છે. તોતાપુરીનું નામ તેની પોપટની ચાંચ જેવા આકાર પરથી પડ્યું છે. તે અલ્ફોન્સો કરતાં વધુ કઠણ અને તીખી છે, તેથી તેને ટુકડામાં ખાવા કરતાં અથાણા, પીણાં અને ગૂદ બનાવવા માટે વધુ ઉપયોગમાં લેવાય છે. APEDA અલ્ફોન્સો, તોતાપુરી, નીલમ અને કેસરને કેરીનું ગૂદ બનાવવા માટે વપરાતી જાતિઓમાં સૂચવે છે.
અમારું તોતાપુરી કેરી પેજ તે વધુ કઠણ અને તીખી જાતિને આવરી લે છે.
ભારતીય કેરીની જાતિઓ વચ્ચે કેવી રીતે પસંદગી કરવી
- ટુકડામાં ખાવા માટે: અલ્ફોન્સો, દશેહારી અને હિમસાગર નરમ અને ઓછા રેસાવાળી ખાવાની જાતિઓ છે.
- આમરસ અને મિલ્કશેક માટે: કેસર અને અલ્ફોન્સો સરળતાથી ભળી જાય છે.
- અથાણા, પાનહા અને રસોઈ માટે: તોતાપુરી જેવી કઠણ અને તીખી જાતિઓ પોતાનો આકાર જાળવી રાખે છે.
- ભેટ આપવા માટે: મેળવનારને ખબર હોય તેવી નામવાળી જાતિ પસંદ કરો; અલ્ફોન્સો સામાન્ય પસંદગી છે.
- ઋતુની બહાર: અલ્ફોન્સો ગૂદના ટીન આખા વર્ષ દરમિયાન ઉપલબ્ધ છે; અલ્ફોન્સો કેરી ગૂદનું ટીન જુઓ.
કોઈપણ જાતિ હોય, કોઈપણ વેપારીને એ જ ત્રણ પ્રશ્નો પૂછો: તે ક્યાં ઉગાડવામાં આવી હતી, તેને કેવી રીતે પાકવામાં આવી હતી અને બોક્સમાં કેટલી કેરીઓ છે. અલ્ફોન્સો કેરીની ઓળખ કેવી રીતે કરવી વિશેની અમારી માર્ગદર્શિકામાં શું જોવું તેની સમજૂતી છે.
ભારતીય કેરીની ઋતુ: કઈ કેરી ક્યારે પાકે છે
દક્ષિણની જાતિઓ ઘણીવાર પહેલાં આવે છે, ત્યારબાદ કોંકણ કિનારા પર અલ્ફોન્સો, પછી કેસર અને અંતે ચોમાસાના મહિનાઓ દરમિયાન ઉત્તર ભારતીય જાતિઓ આવે છે. જો તમે તેની ઋતુની બહાર કોઈ જાતિ ઈચ્છતા હોવ, તો ઠંડમાં રાખેલી કેરી કરતાં ગૂદ એ વ્યવહારુ જવાબ છે. વધુ જાણવા માટે અમારી કેરીની ઋતુની માર્ગદર્શિકા જુઓ.
લોકો અન્ય શું પ્રશ્નો પૂછે છે
ભારતમાં કેરીની કેટલી જાતિઓ છે?
કોઈ એક સત્તાવાર આંકડો નથી. સામાન્ય રીતે એક હજારથી લઈને પંદરસોથી વધુ નામવાળી જાતિઓ હોવાનું કહેવાય છે, કારણ કે એક ફળને અનેક સ્થાનિક નામો હોઈ શકે છે. માત્ર થોડા ડઝન જાતિઓ જ વ્યાવસાયિક સ્તરે ઉગાડવામાં આવે છે, અને તેનાથી પણ ઓછી જાતિઓ દેશભરમાં વેચવામાં આવે છે.
અલ્ફોન્સો અને હાપૂસ શું એક જ કેરી છે?
હા. હાપૂસ (આંબા અથવા હાપૂસ તરીકે પણ લખાય છે) એ અલ્ફોન્સોનું મરાઠી નામ છે. તે એક જ જાતિ છે. અલ્ફોન્સો નામ અફોન્સો ડી અલ્બુક્ર્કેક પરથી આવ્યું છે. રત્નાગિરી અને દેવગઢનો કોંકણ પટ્ટો એ અમારી અલ્ફોન્સો ઉગાડવામાં આવે છે, અને તેની GI No. 139 છે.
આમરસ અને ગૂદ માટે ભારતની કઈ કેરી શ્રેષ્ઠ છે?
આમરસ માટે કેસર અને અલ્ફોન્સો સામાન્ય પસંદગી છે કારણ કે તેનું ગૂદ સરળતાથી ભળી જાય છે. મોટા પાયે ગૂદ માટે, APEDA અલ્ફોન્સો, તોતાપુરી, નીલમ અને કેસરને વપરાતી જાતિઓમાં સૂચવે છે. કઠણ અને તીખી તોતાપુરી પ્રોસેસિંગમાં સામાન્ય છે; અલ્ફોન્સો ગૂદ અમારી સાઇટ પર આખા વર્ષ દરમિયાન ટીનમાં વેચાય છે.
ભારતમાં કેરીની ઋતુ ક્યારે હોય છે?
તે જાતિ અને રાજ્ય સાથે બદલાય છે. અલ્ફોન્સોની લણણી અંદાજે ફેબ્રુઆરીથી જૂન સુધી થાય છે, જેમાં શ્રેષ્ઠ પુરવઠો માર્ચથી મે સુધી હોય છે. ત્યારબાદ મે અને જૂનમાં કેસર આવે છે, અને દશેહારી, લાંગરા અને ચૌસા જેવી ઉત્તર ભારતીય જાતિઓ અંદાજે જૂનથી ઓગસ્ટ સુધી આવે છે. અમારી 2027ની અલ્ફોન્સો ઋતુ 1 ફેબ્રુઆરી 2027થી શરૂ થાય છે.
સંબંધિત શોધ
- અલ્ફોન્સો કેરી GI ટેગની સમજૂતી
- ભારતમાં કેરીની કેટલી જાતિઓ
- તમારા માટે કઈ કેરી શ્રેષ્ઠ છે
- કેસર કેરીનું બોક્સ
- અલ્ફોન્સો કેરી ગૂદનું ટીન
- કેરીની ઋતુની માર્ગદર્શિકા
- સાચી આલ્ફન્સો કેરીની ઓળખ કેવી રીતે કરવી
સ્રોત અને વધુ વાંચન
- વિકિપીડિયા, કેરી.
- વિકિપીડિયા, આલ્ફન્સો કેરી.
- વિકિપીડિયા, ગીર કેસર.
- APEDA (કૃષિ અને પ્રક્રિયા કરેલ ખાદ્ય ઉત્પાદનો નિકાસ વિકાસ સત્તામંડળ), કેરીનો પલ્પ, ઑક્ટોબર 2026 માં જોયેલ.
AlphonsoMango.in ના સ્થાપક પ્રશાંત પાવલે દ્વારા લખાયેલ. છેલ્લે ઑક્ટોબર 2026 માં પુનઃસમીક્ષા કરવામાં આવી.
