એક એકરમાં કેટલા આંબાના ઝાડ હોય?

એક એકરમાં કેટલા આંબા વાવી શકાય તે વાવેતરની પદ્ધતિ પર આધાર રાખે છે: પરંપરાગત આમ્રાઈ બગીચાઓમાં 10×10 મીટરના અંતરે 80–100 આંબા વાવવામાં આવે છે, હાઈ-ડેન્સિટી (વધારે ગીચ) પદ્ધતિમાં 200–300 આંબા સમાઈ શકે છે, અને ઈઝરાયેલની અલ્ટ્રા-હાઈ-ડેન્સિટી તકનીક દ્વારા 2×3 મીટરના અંતરે એક એકરમાં 676 જેટલા છોડ વાવી શકાય છે.

ઓનલાઈન કેરીની પ્રોડક્ટ્સ ખરીદો

એક એકરમાં કેટલા આંબા

મહારાષ્ટ્રનો દરિયાકાંઠાનો કોંકણ પટ્ટો વિશ્વની શ્રેષ્ઠ હાફૂસ કેરીના બગીચાઓનું ઘર છે. અહીંના ખેડૂતો તેમના આંબાના ખેતરને આમ્રાઈ કહે છે. જમીનનો એક લય હોય છે. આંબાને એકદમ ગીચ લાઈનમાં રોપવામાં આવતા નથી. તેમને શ્વાસ લેવા માટે જગ્યા આપવામાં આવે છે.

એક એકરમાં કેટલા આંબા રોપી શકાય તેના જવાબમાં પરંપરાગત રીતે 80 થી 100 આંબા ગણવામાં આવે છે. આ સંખ્યા 10×10 મીટરના ક્લાસિક અંતર પર આધારિત છે — એટલે કે દરેક દિશામાં (ઉત્તર, પૂર્વ, દક્ષિણ, પશ્ચિમ) આંબા વચ્ચે લગભગ 33 ફૂટનું અંતર.

આ અંતર કોઈ સંયોગ નથી. હાફૂસના આંબાનો વિસ્તાર મોટો હોય છે. ખૂબ ગીચ રોપેલા આંબા સૂર્યપ્રકાશ માટે સંઘર્ષ કરે છે. તેઓ એકબીજાને છાંયડો આપે છે. પરિણામે કેરીની ગુણવત્તા બગડે છે — કદ નાનું, ખાંડનું પ્રમાણ ઓછું અને શેલ્ફ લાઈફ પણ ટૂંકી રહે છે.

વાવેતર પદ્ધતિની સમજૂતી

પરંપરાગત અંતર: 10×10 મીટર (એક એકરમાં 80–100 આંબા)

આ રત્નાગિરિ અને દેવગઢમાં આમ્રાઈનું પ્રમાણભૂત માપ છે. એક એકરમાં આશરે 4,047 ચોરસ મીટર હોય છે. 10×10 મીટરના અંતરે દરેક આંબા 100 ચોરસ મીટર જગ્યા રોકે છે. આ રીતે ગણતા 40 જગ્યાઓ મળે છે — પરંતુ વાસ્તવિક બગીચાઓ ચોરસ હોતા નથી, તેથી ખેડૂતો 80–100 આંબા મેળવવા માટે 9×9 મીટર કે 8×10 મીટરનું અંતર રાખે છે.

આ રીતે રોપેલા આંબા 40–100 વર્ષ સુધી જીવે છે. તેઓ ઊંચા વધે છે. જ્યારે આંબા પુખ્ત થાય ત્યારે ઉત્પાદન ઘણું સારું મળે છે. રત્નાગિરિના વેલાસ અને દાપોલી જેવા ગામોના આ જૂના આંબામાંથી મળતી કેરીની ગુણવત્તા અજોડ હોય છે.

હાઈ-ડેન્સિટી વાવેતર: 5×5 મીટર (એક એકરમાં 200–400 આંબા)

ગુજરાત અને આંધ્રપ્રદેશના ખેડૂતો હવે 5×5 મીટરના અંતરે હાઈ-ડેન્સિટી (ગીચ) વાવેતરનો ઉપયોગ કરે છે. આમાં એક એકરમાં 160–200 આંબા આવી શકે છે. કેટલાક લોકો 4×4 મીટરના અંતરે 250 આંબા પણ વાવે છે. આંબાના કદને નિયંત્રિત કરવા માટે કાપણી (pruning) કરવામાં આવે છે. શરૂઆતનું ઉત્પાદન સારું મળે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે પરંપરાગત પદ્ધતિની તુલનામાં ઉત્પાદન ઓછું રહે છે.

અલ્ટ્રા-હાઈ-ડેન્સિટી (ઈઝરાયેલી પદ્ધતિ): 2×3 મીટર (એક એકરમાં 676 આંબા સુધી)

ઈઝરાયેલની અલ્ટ્રા-હાઈ-ડેન્સિટી પદ્ધતિમાં 2×3 મીટરના અંતરે વાવેતર થાય છે. આ પદ્ધતિમાં સૈદ્ધાંતિક રીતે એક એકરમાં 674–676 છોડ સમાઈ શકે છે. આ માટે દર વર્ષે સઘન કાપણી, સિંચાઈ નિયંત્રણ અને યોગ્ય મૂળ (rootstock) પસંદ કરવાની જરૂર પડે છે. તે કોંકણની લેટેરાઈટ જમીન માટે યોગ્ય નથી. આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ સિંચાઈવાળા કોમર્શિયલ બગીચાઓમાં થાય છે.

હાપુસના વાવેતરની ગણતરી

જુદા જુદા ખેડૂતોના મંતવ્યો અલગ હોય છે. અહીં વ્યવહારુ વિશ્લેષણ છે:

અંતર	આંબા પ્રતિ એકર	પદ્ધતિ	કોના માટે શ્રેષ્ઠ
10×10 મીટર	80–100	પરંપરાગત આમ્રાઈ	હાફૂસ, કોંકણની લેટેરાઈટ જમીન
9×9 મીટર	110–120	સેમી-પરંપરાગત	મિશ્ર જાતના બગીચા
6×6 મીટર	~112	મધ્યમ ઘનતા	કેસર, તોતાપુરી
5×5 મીટર	160–200	હાઈ ડેન્સિટી	કોમર્શિયલ, સિંચાઈવાળા ફાર્મ
4×4 મીટર	~250	કાપણી સાથે હાઈ ડેન્સિટી	નિકાસલક્ષી ફાર્મ
3×3 મીટર	~445	ખૂબ ગીચ	ફક્ત વામન (Dwarf) જાતો
2×3 મીટર	676 સુધી	ઈઝરાયેલી અલ્ટ્રા-હાઈ ડેન્સિટી	સિંચાઈ, કાપણી, નિયંત્રિત પર્યાવરણ

એક એકરના ચોરસ પ્લોટ (આશરે 63.6 મીટર × 63.6 મીટર) માટે, 10×10 મીટરનું ગ્રીડ તમને 6×6 મેટ્રિક્સ આપે છે — એટલે કે ખૂણા પર 36 આંબા, પરંતુ ખેડૂતો વાસ્તવમાં કિનારી પર વધુ આંબા અને ત્રાંસી રીતે ગોઠવણી કરીને 80–100 આંબા મેળવે છે.

કયા પરિબળો અસર કરે છે?

• જાત (Variety): હાફૂસ માટે વધુ જગ્યા જોઈએ. વામન હાઈબ્રિડ આંબા નજીક રોપી શકાય છે.
• જમીનનો પ્રકાર: કોંકણની લેટેરાઈટ જમીન સારી રીતે પાણી કાઢે છે પણ છીછરી હોય છે. ગુજરાતની કાળી જમીન વધુ ગીચ વાવેતર સહન કરી શકે છે.
• સિંચાઈ: રત્નાગિરિની આમ્રાઈ ચોમાસા પર આધારિત છે. તેથી સૂકા મહિનાઓમાં સ્પર્ધા ઘટાડવા માટે તેમને વધુ જગ્યાની જરૂર હોય છે.
• કાપણી (Pruning): લણણી પછી કાપણી કરવાથી વધુ ગીચ વાવેતર શક્ય બને છે. કોંકણમાં ખેડૂતો ભાગ્યે જ કાપણી કરે છે — આંબા દાયકાઓ સુધી પૂરેપૂરા ઊંચા વધે છે.
• રૂટસ્ટોક: વામન રૂટસ્ટોક પર કલમ કરેલા આંબા બીજ દ્વારા ઉગાડેલા આંબા કરતા વધુ ગીચતામાં રોપી શકાય છે.

રત્નાગિરિ વિરુદ્ધ દેવગઢ હાફૂસ — વ્યવસાયિક સરખામણી

પરિમાણ	રત્નાગિરિ હાફૂસ	દેવગઢ હાફૂસ
GI સ્ટેટસ	GI નં. 139, AU/5974	GI નં. 139, AU/5974
બ્રિક્સ (ખાંડનું પ્રમાણ)	18 થી 24°Bx	20–24°Bx
સીઝન	માર્ચના અંતમાં – મે	એપ્રિલ – જૂન
સરેરાશ વજન	150–300 ગ્રામ પ્રતિ ફળ	200–350 ગ્રામ પ્રતિ ફળ
છાલનો રંગ	કેસરી-પીળો	ઘાટો સોનેરી-પીળો
પકવવાની રીત	કુદરતી ઘાસ, કાર્બાઈડ રહિત	કુદરતી ઘાસ, કાર્બાઈડ રહિત
કિંમતનો અંદાજ	સીઝન મુજબ	સીઝન મુજબ (થોડું પ્રીમિયમ)

સમગ્ર ભારતમાં ડિલિવરી

અઠવાડિયાના દિવસોમાં બપોરે 12:00 વાગ્યા પહેલા મળેલા ઓર્ડર બ્લુડાર્ટ એર કાર્ગો દ્વારા તે જ દિવસે મોકલવામાં આવે છે. ટ્રાન્ઝિટ સમય: મુંબઈ, પુણે — 1 દિવસ; દિલ્હી, બેંગલુરુ, ચેન્નાઈ, હૈદરાબાદ — 1–2 દિવસ; ઉત્તર-પૂર્વ ભારત અને જમ્મુ-કાશ્મીર — 2–3 દિવસ. ફળને થર્મોકોલ બોક્સમાં પેક કરવામાં આવે છે અને કાગળના કુચાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે જેથી કેરી દબાય નહીં.

મર્યાદા: હાફૂસ કેરી ફક્ત માર્ચના અંતથી જૂન સુધી જ ઉપલબ્ધ હોય છે. અમે જુલાઈથી ફેબ્રુઆરી દરમિયાન તાજી કેરીનો સ્ટોક રાખતા નથી કે મોકલતા નથી. જો તમે ઓફ-સીઝનમાં આ વાંચી રહ્યા હોવ, તો અમારો હાફૂસ મેંગો પલ્પ અજમાવો — જે આખું વર્ષ ઉપલબ્ધ હોય છે.

કોંકણની આમ્રાઈ પરંપરા

આમ્રાઈ શબ્દનો અર્થ થાય છે આંબાનું વન. કોંકણના 48 ગામોમાં — રત્નાગિરિથી દેવગઢ સુધી — આ બગીચાઓ સદીઓથી અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તેઓ ચોક્કસ કોમર્શિયલ ગણતરી સાથે રોપાયા નથી. આંબા જૂની પેઢીઓ દ્વારા રોપવામાં આવ્યા હતા. અંતર તે જમીનના કુદરતી ઢાળ મુજબ નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

પ્રશાંત પોવલે, જે AlphonsoMango.in માટે સોર્સિંગ સંભાળે છે, તેઓ લણણી પહેલાં દરેક સીઝનમાં આ બગીચાઓની મુલાકાત લે છે. તેઓ જે આંબા પસંદ કરે છે તે ઘણીવાર 30–60 વર્ષ જૂના હોય છે. પરંપરાગત 10×10 મીટરના અંતરે રોપાયેલા જૂના આંબા ગીચ વાવેતરવાળા યુવાન બગીચાઓ કરતા ઓછા ફળ આપે છે — પરંતુ સ્વાદની ઊંડાઈ, 20–24° બ્રિક્સ લેવલ અને હાફૂસની પાતળી છાલ, આ બધું નાની ઉંમરના નજીક રોપાયેલા આંબામાં મળી શકતું નથી.

10×10 મીટરના અંતરે રોપાયેલા આંબાને પૂરેપૂરો વિકાસ કરવા માટે 8–10 વર્ષ લાગે છે. હાફૂસની ઉતાવળ ન કરાય. કોમર્શિયલ ખેડૂતો જે 3×3 મીટરે રોપે છે તેમને ફળ જલ્દી મળે છે, પરંતુ તેનો સ્વાદ અલગ હોય છે.

ઘરે આંબા વાવવા માટેની ટિપ્સ

• દક્ષિણ તરફ ઢાળ હોય અને ઓછામાં ઓછા 6 કલાક સીધો સૂર્યપ્રકાશ મળે તેવી જગ્યા પસંદ કરો.
• 5.5–7.5 pH ધરાવતી જમીન મોટાભાગની જાતો માટે અનુકૂળ છે. રોપતા પહેલા માટીનું પરીક્ષણ કરાવો.
• હાફૂસની કલમ વચ્ચે ઓછામાં ઓછું 8×8 મીટરનું અંતર રાખો.
• પ્રથમ વર્ષમાં અઠવાડિયે એકવાર ઊંડે સુધી પાણી આપો. જેમ મૂળ જામતા જાય તેમ પાણી ઓછું કરો.
• પ્રથમ ચોમાસા પછી સંતુલિત NPK ખાતર આપો.
• ફૂલ આવતી વખતે (ફેબ્રુઆરી-માર્ચ) મધિયા (mango hopper) જીવાતથી રક્ષણ કરો.
• કેરી પકવવા માટે કાર્બાઈડનો ઉપયોગ કરશો નહીં. તે FSSAI નિયમો મુજબ ગેરકાયદેસર છે અને સ્વાદ બગાડે છે.

એક એકરમાં કેટલા આંબા રોપવા — ક્વિક રેફરન્સ

• 80–100 આંબા: પરંપરાગત આમ્રાઈ, 10×10 મીટર અંતર, હાફૂસ
• 160–200 આંબા: હાઈ-ડેન્સિટી, 5×5 મીટર, કોમર્શિયલ કેસર અથવા તોતાપુરી
• 250–300 આંબા: ખૂબ ગીચ, 4×4 મીટર, કાપણી કરેલા હાઈબ્રિડ
• 676 આંબા સુધી: ઈઝરાયેલી અલ્ટ્રા-હાઈ-ડેન્સિટી, 2×3 મીટર, સિંચાઈવાળા

સાચી સંખ્યા તમારી જાત, માટી, પાણીની ઉપલબ્ધતા અને તમે શરૂઆતના ઉત્પાદન કે લાંબા ગાળાની ગુણવત્તાને પ્રાધાન્ય આપો છો તેના પર નિર્ભર કરે છે.

હાફૂસના બગીચા વિશે વધુ વાંચવા માટે, અમારી ગાઈડ જુઓ: આમ્રાઈ — મહારાષ્ટ્રનો પરંપરાગત આંબાનો બગીચો. અને વિવિધ જાતોના તફાવત જાણવા માટે, અમારી કેરીની જાતોની ગાઈડ જુઓ. અમારી સંપૂર્ણ રેન્જ જોવા માટે મેંગો કલેક્શન બ્રાઉઝ કરો.

કેવી રીતે ઓર્ડર કરવો

1. સ્ટેપ 1: ગ્રેડ પસંદ કરો — રત્નાગિરિ કે દેવગઢ હાફૂસ અથવા કેસર કેરી પસંદ કરો. સાઈઝ (નાની, મધ્યમ, મોટી) અને બ્રિક્સ પસંદગી (18-24° અથવા 20-24°) નક્કી કરો.
2. સ્ટેપ 2: કાર્ટમાં ઉમેરો — તમારી પસંદગીની પ્રોડક્ટ alphonsomango.in/cart પર ઉમેરો.
3. સ્ટેપ 3: તે જ દિવસે ડિસ્પેચ — અઠવાડિયાના દિવસોમાં બપોરે 12:00 વાગ્યા પહેલા કન્ફર્મ થયેલા ઓર્ડર બ્લુડાર્ટ એર કાર્ગો દ્વારા તે જ દિવસે રવાના થાય છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

લોકો આ પણ પૂછે છે

આંબાના ઝાડ વચ્ચેનું શ્રેષ્ઠ અંતર કેટલું છે?

આંબાના ઝાડ વચ્ચેનું શ્રેષ્ઠ અંતર તમે કઈ જાત અને કઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરો છો તેના પર નિર્ભર કરે છે. રત્નાગિરિ અને દેવગડના પરંપરાગત આલ્ફાન્સોના બગીચાઓમાં ૧૦ × ૧૦ મીટરના અંતરે વાવેતર કરવામાં આવે છે, જેનાથી પ્રતિ એકર લગભગ ૪૦ ઝાડ થાય છે. હાઈ-ડેન્સિટી પદ્ધતિમાં ૫ × ૫ મીટરનો ઉપયોગ થાય છે, જેમાં ૧૬૦ જેટલા ઝાડ સમાઈ શકે છે. અલ્ટ્રા-હાઈ-ડેન્સિટીના ટ્રાયલ્સમાં ૩ × ૨ મીટર જેટલું ઓછું અંતર રાખવામાં આવે છે.

અમે જે દરિયાકિનારાના કોંકણના બગીચાઓમાંથી કેરી મેળવીએ છીએ, ત્યાં જૂનું ૧૦ × ૧૦નું અંતર સામાન્ય છે — ત્યાંના ઝાડ સામાન્ય રીતે ૧૨-૨૫ વર્ષ જૂના હોય છે અને તેની પહોળી ઘટાને આટલી જગ્યાની જરૂર પડે છે.

આંબાના ઝાડ કેટલી ઝડપથી વધે છે?

આંબાના ઝાડ મધ્યમ ગતિએ વધે છે — દરેક ફ્લશ (ફૂટ) પર આશરે ૩૦ થી ૬૦ સેન્ટિમીટર જેટલી નવી ડાળીઓનો વિકાસ થાય છે, અને સારી પરિસ્થિતિમાં વર્ષમાં બે થી ત્રણ વાર ફ્લશ આવે છે. કલમી આંબાના ઝાડ ત્રણ થી પાંચ વર્ષમાં ફળ આપવા માટે તૈયાર થઈ જાય છે. બીજમાંથી ઉગેલા આંબાને સાત થી દસ વર્ષ લાગે છે. જમીનની ગુણવત્તા, વરસાદ અને રૂટસ્ટોકની પસંદગી આ વિકાસ દર પર નોંધપાત્ર અસર કરે છે.

કોંકણમાં રત્નાગિરિ રૂટસ્ટોક પર કલમ કરેલા આલ્ફાન્સોના ઝાડને વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે તે વહેલા ફળ આપવાની ક્ષમતા અને લાંબા આયુષ્ય વચ્ચે સંતુલન જાળવે છે, જે ૨૦ વર્ષ જૂના ઝાડને વ્યવસાયિક રીતે સક્ષમ બનાવે છે.

આંબાના ઝાડનું સરેરાશ ઉત્પાદન કેટલું હોય છે?

પરંપરાગત અંતર પર વાવેલું એક પુખ્ત આલ્ફાન્સો આંબાનું ઝાડ દર સીઝનમાં આશરે ૧૦૦ થી ૨૦૦ ફળ આપે છે, જો કે આ ઉત્પાદન ઝાડની ઉંમર, અનિયમિત ફળ આપવાના ચક્ર અને તે વર્ષના ફૂલ આવવાના સમયના હવામાન પર આધાર રાખે છે. ૧૫ થી ૪૦ વર્ષની ઉંમરના ઝાડ, જે તેમના ઉત્પાદનના શ્રેષ્ઠ તબક્કામાં હોય છે, તે સૌથી વધુ સ્થિર પાક આપે છે. ખૂબ નાના અથવા ખૂબ જૂના ઝાડ ઓછું ઉત્પાદન આપે છે.

અમે જે રત્નાગિરિ અને દેવગડના બગીચાઓ સાથે કામ કરીએ છીએ, ત્યાં ઉત્પાદન 'ઓફ-ઈયર' (જે વર્ષે ઓછો પાક આવે) માં નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે, તેથી જ માર્ચથી જૂન સુધીની સીઝન માટે સપ્લાય નક્કી કરતા પહેલા અમે દરેક બગીચાના ફળ આપવાના ચક્રને ટ્રેક કરીએ છીએ.

આંબાના ઝાડ પર વર્ષમાં કેટલી વાર ફળ આવે છે?

આંબાના ઝાડ પર વર્ષમાં એકવાર ફળ આવે છે, ભારતમાં સામાન્ય રીતે ફેબ્રુઆરી અને જૂનની વચ્ચે. રત્નાગિરિ અને દેવગડના આલ્ફાન્સો સહિતની મોટાભાગની જાતો અનિયમિત ફળ આપનારી (alternate bearers) હોય છે — એક વર્ષે સારો પાક મળે તો સામાન્ય રીતે બીજા વર્ષે ઓછો પાક મળે છે. ઝાડ ચાર થી આઠ વર્ષની ઉંમરે ફળ આપવાનું શરૂ કરે છે અને ૧૦૦ વર્ષ કે તેથી વધુ સમય સુધી ઉત્પાદન આપી શકે છે.

રત્નાગિરિ અને સિંધુદુર્ગમાં અમારા ભાગીદાર બગીચાઓમાં, ૧૨-૨૫ વર્ષ જૂના ઝાડ, જેનું યોગ્ય રીતે વ્યવસ્થાપન કરવામાં આવે છે, તે અમે ડિસ્પેચ કરતા પહેલા જે ૧૮-૨૪° બ્રિક્સ રીડિંગની માંગ કરીએ છીએ, તે સતત પૂરું પાડે છે.

અધિકૃતતા

AlphonsoMango.in નું સંચાલન પૌલે હોમ ફૂડ્સ (Powle Home Foods) દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ વ્યવસાય GI અધિકૃત વપરાશકર્તા દરજ્જો AU/5974/GI/139/260 (GI નં. 139, રજિસ્ટ્રી પ્રમાણપત્ર 4163, ૧૬ ઓક્ટોબર ૨૦૧૯ ના રોજ જારી), FSSAI લાયસન્સ 10020022011783, અને APEDA રજીસ્ટ્રેશન 225579 ધરાવે છે. તમામ ફળ કુદરતી રીતે ઘાસ પર પકવવામાં આવે છે. કોઈપણ તબક્કે કાર્બાઈડનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી — આ એક બ્રાન્ડ કમિટમેન્ટ હોવાની સાથે FSSAI ના નિયમો હેઠળ કાયદાકીય જરૂરિયાત પણ છે. આ સોર્સિંગ કોંકણ, મહારાષ્ટ્રના રત્નાગિરિ અને દેવગડ જિલ્લાના ૪૮ ગામોમાં ફેલાયેલું છે. ૨૦૧૯ થી અત્યાર સુધીમાં ૪૭,૦૦૦ થી વધુ ગ્રાહકોને સેવા આપવામાં આવી છે.

સ્ત્રોત: પૌલે હોમ ફૂડ્સ (Powle Home Foods), આલ્ફાન્સો મેંગો માટે GI અધિકૃત વપરાશકર્તા AU/5974/GI/139/260, GI નં. 139, પ્રમાણિત ૧૬ ઓક્ટોબર ૨૦૧૯.

સીધા સ્ત્રોતમાંથી તાજી આલ્ફાન્સો કેરી અને કોંકણ ઉત્પાદનો મંગાવો — અમારું મેંગો કલેક્શન અત્યારે શોપ કરો.